Reactie ECC (concept) Transitievisie Warmte Capelle aan den IJssel

image_pdfimage_print

Samenvatting reactie ECC

Concept Transitievisie Warmte gemeente Capelle aan den IJssel d.d. 28 september 2021

  1. De ambities zijn afhankelijk van de invulling van m.n. financiële en juridische randvoorwaarden vanuit de Rijksoverheid. Worden deze niet ingevuld dan gebeurt er in Capelle weinig tot niets. Urgentie is niet merkbaar. Er bestaat geen plan B voor het geval dat de randvoorwaarden niet (geheel) door de Rijksoverheid worden ingevuld.
  2. De onderbouwing van 18 extra fte voor het uitvoeren van de plannen ontbreekt. Daarnaast ontbreekt het bij de gemeente aan voldoende technisch inhoudelijke kennis op het vlak van de warmtetransitie.
  3. Koelen wordt naast verwarmen in de toekomst steeds belangrijker, maar krijgt weinig aandacht. De gepresenteerde informatie en oplossingen zijn onvoldoende en deels onjuist. Een collectieve oplossing (koude-net) wordt niet besproken.
  4. Bij de warmtenet optie wordt in eerste instantie gekozen voor een 3e generatie HT (90 graden aanvoer) warmtenet. Anno 2021 bestaan er meer innovatieve oplossingen en bovendien is nu al HT op tal van plaatsen niet nodig of niet meer nodig na beperkte isolatie maatregelen.
  5. Of de inzet van hybride warmtepompen naar de toekomst verstandig is wordt door ons betwijfeld. Steeds vaker is deze inzet onderwerp van discussie. Of een hybride warmtepomp voor een bewoner een goede (tussen)oplossing is, hangt af van diens specifieke situatie.
  6. Bij de initiële keuze voor aardgas alternatieven wordt sterk vertrouwd op de uitkomsten van globale analysemodellen (op buurtniveau) terwijl op voorhand al kan worden vastgesteld dat op meerdere plekken een afwijkende aanpak voor bewoners beter uitpakt. De uitkomsten van de modellen zijn vanwege te verwachten technische en financiële ontwikkelingen slechts beperkt toekomstbestendig. Meer maatwerk en transparante communicatie naar de bewoners is hierbij essentieel.
  7. De verantwoordelijkheid wordt neergelegd bij “De Capellenaar” terwijl die vaak als b.v. huurder naast ‘quick wins’ zelf weinig invloed kan uitoefenen. En hoe is de visie ten aanzien van utiliteitgebruikers- en eigenaren?
  8. Wij stellen enkele tekstuele wijzigingen voor (zie de volledige tekst hierachter)


Reactie ECC op Notitie ‘Capelse Transitievisie Warmte , concept d.d. 28 september 2021 ‘ (CTWV) versie 1

Inleiding:
In de verschillende fasen van het tot stand komen van de concept-notitie was er voortdurend sprake van een zeer korte tijdsspanne tussen de publicatie van de notitie (CTVW)en de behandeling ervan in de gemeenteraad en (mede vanwege ‘geheimhouding’) er geen mogelijkheid voor een inhoudelijk plenaire ECC-vergadering.
Wij pleiten voor volgende situaties voor periode van tenminste 14 dagen.
Het onderstaande is vooral een bewerking van de reactie van een groep ECC-leden van begin oktober jl. Daarnaast blijven de reacties van maart j.l. en 7 juli jl. nog steeds relevant.

1. Ambitie en regierol.

In het bijzonder betreuren wij dat het ambitieniveau van onze gemeente m.b.t. de warmtetransitie vooral wordt gekoppeld aan externe voorwaarden en daarmee naar de Capelse bewoners uitstraling van passiviteit kan opleveren. Het uitblijven of beperkt realiseren van die externe voorwaarden heeft dan direct ernstige repercussies.

Er ontbreekt een ‘plan B’, d.w.z. het is volstrekt onduidelijk wat de gemeente wil wanneer niet of gedeeltelijk aan alle externe voorwaarden wordt voldaan. Het Programma Duurzaamheid 2019-2022 en het Koersdocument uit 2018 ademen veel sterker de geest van ‘aan de slag’.
De ontwikkelingen in de afgelopen weken m.b.t. de energieprijzen hebben het belang van energiebesparing duidelijk gemaakt. Voor woningen en utiliteit betekent dit dat in elk geval isoleren met spoed en voortvarendheid moet worden aangepakt. Daarvoor bestaat geen aanleiding om te wachten, integendeel zelfs.

2. Capaciteit gemeente (1.4).
Er wordt gesteld dat de gemeente ‘ongeveer 18 FTE nodig heeft’ voor de uitvoering. Bij gebrek aan onderbouwing kunnen wij dit getal niet becommentariëren. Wij adviseren met nadruk dat er minstens 1 FTE wordt gebruikt voor een hoogopgeleide (technisch universitair niveau) deskundige warmtetechniek i.v.m. de aansturing van de bedrijven die bij de uitvoering zijn betrokken en voor het monitoren van nieuwe technische ontwikkelingen.

3. Koelen:

Koelen krijgt in deze CTVW-notitie beperkt aandacht. Het is terecht dat eerst gekeken moet worden naar zgn. passieve oplossingen. Maar daarbij moet worden opgemerkt:

  • – de klimaatopwarming gaat door. Het is wel zeker dat de temperaturen in 2050 gemiddeld hoger zullen liggen dan in 2021, d.w.z. bij oplossingen moet ook het langetermijnperspectief een rol spelen. In combinatie met de verdere vergrijzing gaat dit voor veel inwoners van Capelle leiden tot gezondheidsproblemen. Het is wel zeker dat zeer veel Capelse woningen niet voldoen aan de TOjuli normen die nu voor nieuwbouw gelden.
  • er is sprake van verdergaande verstening, m.n. in particuliere tuinen. De balans met ‘groene daken’ lijkt ons duidelijk negatief.
  • hoge luchtvochtigheid speelt als risicofactor een belangrijke rol naast temperatuur, dit is zeer moeilijk op passieve manier te verlagen
  • nachtventilatie wordt weinig toegepast, daarbij spelen ook mee:
    . risico op inbraak en/of ongedierte
    . vooral veel particuliere eigenaren hebben op de begane grond klap- en uitzetramen vervangen door vaste ramen ( soms zelfs zonder ventilatieroosters)
    Als collectieve oplossing voor koeling lijkt er geen alternatief voor een koudenet. Wij constateren in elk geval dat in de plannen (uitvraag e.d.) voor de Florabuurt en omgeving een dergelijke collectieve koude-oplossing niet is meegenomen. De kans dat dat later in een WijkUitvoeringsPlan alsnog wel wordt meegenomen is dan verwaarloosbaar.

    In de laatste alinea van 2.1.1. staan enkele opmerkingen die niet kloppen of nadere uitleg nodig hebben. Een ventilator bijv. koelt niet de ruimte, maar geeft slechts (gevoelsmatige) verkoeling door geforceerde luchtstroming .
    Koude uit oppervlaktewater zal i.h.a. moeten worden gerealiseerd via een koudenet, dus binnen een collectieve oplossing.

    In zijn algemeenheid mag niet zomaar gesteld worden dat een hybride of gewone warmtepomp een lager energieverbruik heeft dan een airco of een minder negatief effect heeft op de buitentemperatuur; dit is namelijk hoofdzakelijk afhankelijk van de wijze van gebruik (instellingen van temperatuur en functies) door de bewoner. Airco’s kunnen namelijk veel meer functies vervullen dan alleen topkoeling: comfortkoeling, ontvochtiging, ventilatie en zuivering. N.B. mobiele airco’s moeten sowieso wel ontraden worden.

    4. Warmtenet:

    Het voornaamste dat in de notitie wordt gesteld in het beoogde temperatuurniveau (MT). Wat voor soort warmtenet de gemeente verder technisch ( bijv. cascadering in geschikte gevallen, welke voorzieningen) en juridisch ( wel/niet splitsing van transport en levering, Third Party Access e.d.) beoogt blijft zeer onduidelijk, terwijl dat wel een rol speelt bij aanbestedingen.
    Verder wordt er wel aangegeven dat Schollevaar en Capelle XL ‘op termijn’ de overstap van HT naar MT zullen moeten maken, maar er ontbreken urgentie en planmatigheid.

    5. Hybride warmtepomp:

    Deze term geeft aanleiding tot onduidelijkheid. Feitelijk is het een elektrische warmtepomp die beperkt wordt ingezet, meestal naast een CV-ketel. Twee ECC-leden gebruiken inmiddels een ‘gewone’ elektrische warmtepomp (in woningen begin jaren 70) voor alle ruimteverwarming en de CV-ketel dus alleen nog voor warm tapwater. Ook dat is een (andere) hybride-oplossing. Deze oplossing bespaart ongeveer tweemaal zoveel gas bij vergelijkbare installatiekosten. De opvattingen over de wenselijkheid van de hybride ‘warmtepomp’ zijn sterk verschillend, ook omdat het niet leidt tot ‘aardgasvrije wijken’.

    Veel deskundigen zijn van mening dat de investering ervoor beter besteed is aan meer isolatie. Daarnaast zijn warmtepompen voor hogere temperaturen ( 70 C) in aantocht waarmee veel meer woningen alleen met een warmtepomp kunnen worden verwarmd. Dit gaat wel gepaard met een lager rendement, zodat de combinatie van meer isoleren en een ‘gewone’ warmtepomp de voorkeur verdient. Genuanceerde voorlichting aan bewoners over hybride warmtepompen is dus nodig.

    6. Modellen en Robuuste Analyse:

    In het kader van de warmtetransitie zijn door diverse organisaties (PBL etc.) analysemodellen ontwikkeld vooral om de alternatieven te toetsen op ‘laagste nationale kosten’. Die modellen leggen elk verschillende accenten en worden regelmatig bijgesteld op basis van nieuwe inzichten (o.a. kosten) en mogelijke nieuwe alternatieve oplossingen. Daarom zijn de uitkomsten beperkt toekomstbestendig. Het combineren van de uitkomsten van verschillende modellen – zoals Capelle heeft gedaan in combinatie met een beperking tot slechts 2 van de 5 ‘strategieën’- leidt wel tot meer inzicht. Maar over het algemeen wordt gewaarschuwd tegen het verabsoluteren van de modeluitkomsten.

    De werkelijke kosten voor de bewoner zijn bij een warmtepomp moeilijk in te schatten en kunnen sterk afhangen van het type. De Nederlandse installatiebedrijven hanteren vergeleken met bijv. Duitsland hoge prijzen, de vraag is op dit moment nog laag en subsidies vertroebelen ook het beeld.
    In de modellen zelf wordt ook geen aandacht besteed aan het cascaderen van warmteniveaus in een warmtenet, dat blijft dus ‘handwerk’. Ook de gebiedsafbakening speelt een rol. Zo blijkt uit de Gebiedsanalyse van Stedin/Ecorys dat binnen een buurt de ‘beste/goedkoopste’ oplossing verschillend kan uitvallen.

    Dat is goed verklaarbaar omdat veel buurten heterogeen zijn qua bouwperiode. Dat ook het warmte-afgiftesysteem (radiatoren/vloerverwarming/hete luchtverwarming e.d.) een rol kan spelen, wordt in de verschillende analysemodellen ook niet meegenomen. Wij zijn van mening dat over dit soort bevindingen open moet worden gecommuniceerd met de bewoners.

    Verder wijzen we er in dit verband op dat de modellen uitgaan van een gemiddeld temperatuurniveau voor woningen en dus op zich geen rekening houden met aanzienlijke individuele verschillen in warmtebehoefte tussen bewoners (bijv. bij ouderen).

    NB de diverse analyse-modellen omvatten ook nog niet de strategieën (term PBL voor de verschillende oplossingen) die in de diverse experimenten (t.z.t. 100) in het landelijke Programma Aardgasvrije Wijken worden uitgevoerd.

    7. De bewoners/eigenaren:

    Wij hebben er al eerder op gewezen dat de notities met ‘de Capellenaar’ vooral lijken te doelen op de particuliere woningeigenaar, terwijl de groepen huurders en utiliteitgebruikers (op basis van de huidige gebouwenvoorraad) maar ruwweg de helft voor hun rekening nemen. Voor deze laatste groepen gelden andere juridische regels/procedures en financiële (on)mogelijkheden als voor particuliere eigenaren. Ook ontbreekt een beleid om gezamenlijke oplossingen tussen de verschillende groepen te stimuleren (bijv. een winkelcentrum en omringende woningen).

    8. De uitkomsten: warmtenet (MT/HT) vs. warmtepomp.

    In de huidige situatie valt dit (nog) samen met de tweedeling collectief vs. individueel. NB Rivium lijkt in dit opzicht een ‘gecombineerde oplossing’ te worden. Gezien de bouwperiode van het overgrote deel van de Capelse woningen mag worden gesteld dat warmte-technisch vrijwel alle woningen adequaat met een HT-net en na enige isolatie met een MT-net kunnen worden verwarmd.

    Zoals boven gesteld gaat ook de ontwikkeling van warmtepompen naar een hoger temperatuurniveau tot ongeveer 70 C. M.a.w. deze ontwikkelingen kruipen naar elkaar toe; als t.z.t. de’ Standaard voor woningisolatie’ is bereikt kan voor het overgrote deel van Capelle het temperatuurniveau (50 C of 70 C ) als zodanig vrijwel nooit meer de basis voor keuze tussen warmtenet en warmtepomp zijn.

    Voor een warmtenet leidt isolatie tot de ‘Standaard’ hoogstwaarschijnlijk tot een zodanige verlaging van de lineaire warmtedichtheid dat een warmtenet niet meer rendabel zal zijn of tot een bijzonder scheve verhouding tussen vaste en variabele kosten op de energierekening van de bewoner. Een genuanceerdere en meer buurtgerichte toewijzing (zie ook hierboven punt 5) van de ‘beste optie’ ook binnen de wijken Middelwatering O&W en Oostgaarde N&Z lijkt op grond van de te verwachten ontwikkelingen in de komende 10 jaren gerechtvaardigd.

    Tot slot:

    Wat ons betreft blijven verder de in maart en juli jl. gemaakte opmerkingen vanuit het ECC gehandhaafd

    N.B. Voorstellen tot tekstuele aanpassingen:

  • regelmatig wordt genoemd (gas) gebruik(t) , dit moet uiteraard zijn verbruik(t)
  • blz. 13 in de afbeelding: rechtsonder Elektrische waterpomp moet zijn: warmtepomp
  • de Molenbuurt en ‘Bloemenbuurt’ zijn 3 buurten, want er zijn 2 Bloemenbuurten ( vgl. de buurtcodes)
  • Par. 2.2 : ‘meekoppelkans’ (pleonasme en jargon) graag vervangen door ‘koppelkans’

Capelle aan den IJssel, 27 oktober 2021

ECC-leden:

– Arne Beijer
– Ger Keuzenkamp
– Tineke Winkels
– Dick Biesta
– John Renieri
– Wim Telleman
– Paul van Gink

ONZE REACTIE IS TE DOWNLOADEN

U kunt onze reactie ECC_Reactie_Concept_TVW_280921 hier downloaden (in PDF).

redactie

Het EnergieCollectiefCapelle (ECC) adviseert inwoners van de gemeente Capelle aan den IJssel over de toepassing van duurzame energie in en rondom de woning. Het collectief bestaat uit vrijwilligers woonachtig in de diverse wijken van Capelle aan den IJssel.

Bijeenkomst Capelle aan den IJssel

Online informatie bijeenkomst ‘Concept Transitievisie Warmte’ op 13 januari 2022

Op donderdag 13 januari 2022 van 19.30 uur tot 21.00 uur organiseert gemeente Capelle aan den IJssel een digitale bijeenkomst over de concept Transitievisie Warmte. Tijdens deze avond kijken wij met elkaar nog eens naar de uitkomsten van de concept Transitievisie Warmte. Wij geven voorbeelden van besparingsmogelijkheden en alternatieven voor aardgas. Ook bespreken we hoe […]

Lees meer...
Actueel Capelle aan den IJssel

Aanvullende Energietoeslag in 2022

Huishoudens met een laag inkomen krijgen begin 2022 ongeveer € 200,- energietoeslag. Dit heeft de overheid besloten. Met dit extra geld kunt u een deel van uw energiekosten betalen. Nog even wachten De overheid is nu bezig met de voorwaarden voor de energietoeslag. Zijn die bekend? Dan gaat IJsselgemeenten de aanvragen en betaling verzorgen. Dat […]

Lees meer...
Capelle aan den IJssel Duurzame Energie

Helpdesk VvE’s

Bewoners van een Vereniging van Eigenaren kunnen ook in 2021 weer bij de VvE-Helpdesk terecht voor vragen over het verduurzamen van het gebouw. Astrid Kennis is het eerste aanspreekpunt voor VvE’s in Capelle. Astrid is sinds 2020 actief aan de slag voor de gemeente Capelle aan den IJssel. Zij heeft vooral ervaring in de aanpak […]

Lees meer...
Show Buttons
Hide Buttons